چهار سال پيش در همين روز

كمي آفتاب در صفر مطلق 

با يك سـلام و يك سبد گل لبـخند آغـاز شد !

و از آنجا كه  سرانجام، هر آغــازي را پــايــاني است و هر درودي را بدرود 

از همــان نقـطـه ي آغـــــاز و با پيشـكـش همـان گـــلِ لبـخـند

 به پايان مي رسد اين راه با آخرين نگاره بر آخرين صفحه:

تا زماني ديگر شايد و سلامي ديگر

خداحافظ

 تويي كه نهاني زير پلك هاي بسته ي من

تو را مي تپم هر دم در اين قفس شكسته ي تن

به ورق پاره هاي تقويم عمر رفته ام بنگر

پر است از حضـور تو و شكفتن من

                عــــبور تو و نشستن من

                غــرور تو و شكستن من

بي تو اما، يك روز

                    يك لحظه

                             يك ثانيه حتا

                                        نيست !

٭

من در كدام فصل

                  كدام سطر دفتر تو

                                         نوشته شده ام؟

تلخ كام تازه ترين اثر اسماعيل فصيح است و ماجراي ديگري از جلال آريان. اگر با اسماعيل فصيح آشنا باشيد حتما جلال آريان را مي شناسيد. شخصيت ثابت تقريبا تمامي داستانهاي فصيح: يك مرد تنهاي خوش تيپ و تحصيل كرده ي فرنگ و شكست خورده در عشق و... با رفتار و گفتار خاص خود كه هرچه بود زنده و جاندار بود و البته باورپذير.  در شراب خام، ثريا دراغما، زمستان 62، فرار فروهر و... همراهش مي شدي و باورش مي كردي كه اين جلال آريان است، مردي صريح و صميمي ، برخاسته از خانواده اي سنتي و قديمي  و محله اي قديمي تر، كه راوي دقيقي است از تهران ( و نيز آبادان) ديروز و امروز، از زندگي دم را غنيمت مي شمارد و هروقت دستش برسد همراه با قرص هاي قلبش پيكي بالا مي زند و هرقت كه پا بدهد بدش نمي آيد اداي دون ژوآن را دربياورد و... مردي كه با وجود همه ي اينها ـ و شايد دقيقا به خاطر همينها ـ نمي توان دوستش نداشت.

در كتابهاي موخر فصيح تا همين آخري تلخ كام، اما رفته رفته جلال عوض مي شود. انگار به اجبار و بنا به اقتضاي زمانه و براي دررفتن از زيرتيغ سانسور. ديگر مثل گذشته ريزبين و تيزبين نيست، بيخودي جانماز آب مي كشد، حتا در روايت ريا مي ورزد، يعني: ديگر مشروب نمي خورد، بلكه محتويات ليوانش را احيا مي كند! با زنهايي كه چشمش را گرفته اند همينجور يلخي كه عشق نمي ورزد، قرآني در جيب دارد كه آيه هايي بخواند و خطبه را خودش جاري كند و صيغه و ...

نه، جلال ديگر جلال پيشين نيست. جلالي است كه ديگر نمي شود زياد باورش كرد يا دوستش داشت. حتا روايتش ديگر مثل پيشترها نيست. در زمستان 62 يا ثريا در اغما كه بهترين كارهايش هستند مدام تكرار نمي كرد كه با واقعه اي تكان دهنده روبرو شده، شرح مي داد و خواننده اين را مي فهميد. در تلخ كام با اصرار تكرار مي كند كه يك تراژدي در راه است، اما خواننده درگير نمي شود، چرا كه نيمي از داستان به شرح عشق ورزي هاي آقاجلال مي پردازد و نيمي به شخصيت هايي كه ديگر واقعي نيستند و همه و همه ، چه جلال ، چه خانم ايراني مقيم لندني كه قرار است در اين رمان معشوقه اش باشد، چه دكتر خانه ي سالمندان، چه پرستار، چه جاويد كه قرار است اين داستان پايان تراژدي او باشد، همه با يك لحن و يك ادبيات كسالت بار حرف مي زنند و فرق چنداني با هم و با ديگر شخصيت هاي كتابهاي آخر فصيح ندارند.

نه! به تكرارافتاده جلال. يا اسماعيل!

تلخ كام واقعا نام خوب و بامسمايي دارد! مي توان آن را بست و با تلخكامي گفت: خداحافظ اسماعيل! خداحافظ جلال آريان!

ضیافت نور است و نگاه و شور و شراب

شقاوت تیغ است و خون و عشق و جنون

دو چشم و نگاهبانش این همه شمشیر؟

لبی و تمنای بوسه اش این همه خونریز؟

مرا ببین که به پای خود آمدم مسلخ!

بهت حسودي مي كنم ديوونه. به خودت ، به دنيات كه هيچ شباهتي با دنيايي كه داريم به چشم مي بينيم نداره و انگار پره از جن و پري و ارواحي كه مي توني ببيني شون و باهاشون حرف بزني؛ درست مثل فاخته هايي جلوي پنجره ت مي شينن و از پشت شيشه نگاه ت مي كنن، و تو نگراني كه نكنه يكي از ماها بترسونيمشون و اونا ديگه پشت پنجره ت لونه نسازن. بهت حسودي مي كنم كه بزرگ نشدي و عين خيالت نيست كه بهت بگن ديوونه ي خل مشنگ يا جناب پرفسور، يا مثل نادو صدات كنن: نجواگر وهم و جادوگر خيال! بهت حسودي مي كنم كه با يه نگاه به چشماي ما مي توني ته دلمون رو هم ببيني و به رو نياري؛ اما هنوز كه هنوزه ما نفهميديم ته اون چشما چه غمي پنهونه و تو اون دل چه رازي. راستشو بگو تو چشام خوندي كه باورت ندارم كه هيچ، ته دلم مسخره ت مي كنم؟! خونده بودي حتما، وگرنه چرا بايد اونجوري نگاه م كني كه از خودم خجالت بكشم و فقط واسه اينكه از اون نگاه فرار كرده باشم ازت بخوام تازه ترين گلي رو كه پيوند زدي نشونم بدي، و چرا بايد وقتي از زيردرخت بيد مجنون تو رد مي شيم يه كرم سبز بيفته رو سرم، و تو به جاي اينكه مثل من بترسي يا چندشت بشه و بخواي اونو له بكني، آروم با نوك انگشت بلندش كني بذاري ش كف دستت و بي اعتنا به پوزخند من درگوشي باهاش حرف بزني و دستت رو مشت كني و بعد كه بازش مي كني جلوي چشماي من يه پروانه از كف دستت به هوا پر  بگيره.

عقل گفت:

يا جاي من يا جاي او

گفتي: سلام!

دل گفت: جان!

عقل گفت: خداحافظ رفيق!

گفتم: برو!

گفتي: بيايم يا كه نه

گفتم: بيا، گفتم: بمان

روز از نو و نوروز تو

عشق از من و جانسوز تو

باز اين تو و ناز و فسون

باز اين من و فصل جنون!